مفهوم پایگاه داده یا Database به زبانِ خیلی ساده!

?What is Database

05 اسفند 1399
What-is-Database

در طول زندگی همواره با اطلاعات مختلفی رو به رو می شویم و گاهی تصمیم می گیریم که آن اطلاعات را جایی ذخیره کنیم تا بتوانیم به صورت بلندمدت به آن ها دسترسی داشته باشیم و برایمان محفوظ باشند. قبل از اینکه توضیحات کاملی در مورد پایگاه داده ارائه کنیم و بصورت تخصصی به پاسخ این سوال بپردازیم که «پایگاه داده چیست؟» بهتر است با یک مثال ساده از زندگی واقعی خودمان شروع کنیم:

پایگاه داده در زندگی واقعی

telephone

از روزی که گراهام بلِ یونانی دستگاهی به نام تلفن را اختراع کرد تا به امروز، بخشی از زندگی ما به این اختراع رویایی و جذاب گره خورده است! ما می دانیم که هر تلفن یک شماره به خصوص دارد و برای ارتباط با آن نیاز است که با شماره آن تلفن تماس حاصل شود.

امروزه نیاز داریم تا با افراد زیادی به وسیله تلفن ارتباط بگیریم و طبیعتا این افراد هرکدام شماره تلفن مخصوصی نیز دارند. اما ما در نهایت می توانیم چند شماره تلفن را به خاطر بسپاریم؟ 5 شماره؟ 10 شماره؟ یا نهایتا 50 شماره؟!

در عصر ارتباطات ممکن است نیاز داشته باشیم تا با صدها نفر ارتباط تلفنی داشته باشیم ولی چطور باید شماره تمام این افراد را در اختیار داشته باشیم؟

همانطور که می دانید هر تلفن هوشمند، یک برنامه پیشفرض با نام مخاطبین و هر تلفن خانگی یک دفترچه تلفن دارد که در آن تمام شماره هایی را که نیاز داریم، ذخیره می کنیم. این اطلاعات حتی فراتر از شماره تلفن افراد است و می توانیم برای هر شخص در دفترچه خود، نام، پست الکترونیک، آدرس و مقادیر مختلف دیگری را در نظر بگیریم و یادداشت کنیم.

پایگاه داده یا دیتابیس دقیقا همین فرآیند را انجام می دهد، با این تفاوت که نوشتن و بازخوانی اطلاعات در آن به صورت اتوماتیک و سیستمی انجام می پذیرد.

در ادامه مقاله، بیشتر با این ابزار جالب و کاربردی آشنا می شویم.

پایگاه داده چیست؟

database

بانک اطلاعاتی یا دیتابیس، سیستمی است که مجموعه اطلاعاتی را بصورت سازماندهی شده و منظم نگهداری می کند؛ برای مثال دیتابیسی از کاربران وبسایت، دیتابیسی از مشتریانی که از ما محصولی خریده اند، دیتابیسی از آموزش هایی که قصد داریم در آینده مشاهده کنیم یا دیتابیسی از غذاهای موردعلاقه مان و…

پس با این توصیحات متوجه شدیم که پایگاه داده یا Database اطلاعاتی را که به آن ها نیاز داریم، نگهداری و دسترسی به آن ‌ها را برایمان ساده و راحت می کند.

نقش دیتابیس در وبسایت ها

نقش پایگاه داده در وب سایت ها چیست؟

اکنون که در سال 2021 هستیم می توان به جرأت گفت که تمام وبسایت ها و اپلیکیشن های مدرن از یک دیتابیس برای مدیریت و ذخیره اطلاعاتشان استفاده می کنند. برای مثال وبسایت روکسو برای نمایش دوره های آموزشی خود به کاربران از یک جدول دیتابیس استفاده می کند که در این دیتابیس مقادیر مختلفی ذخیره سازی و سپس در صفحه ای مخصوص به کاربران نمایش داده می شود.

برای درک بهتر این موضوع  چند مورد از مقادیری را که وبسایت روکسو برای هر دوره آموزشی خود در نظر می گیرد، مثال میزنم:

    1. نام دوره آموزشی
    2. قیمت دوره آموزشی
    3. جلسات و فایل های دوره
    4. مدرس دوره آموزشی
    5. دسته بندی و موضوع
    6. توضیحات و....

نکته: این اطلاعات صرفا برای درک بهتر مفهوم پایگاه داده بود و ارتباط مشخصی با پایگاه داده وبسایت روکسو ندارد!

مشاهده کردید که وبسایت آموزشی روکسو برای هر دوره آموزشی که قرار است منتشر شود، اطلاعات مشخصی را در نظر گرفته است و در صورتی که قرار باشد یک دوره آموزشی جدید در این سایت برگزار شود، لازم است مشخصات آن دوره طبق مقادیری که در این جدول تعریف شده است در پایگاه داده ذخیره سازی شود.

مفهوم جدول (Table) در دیتابیس

هر پایگاه داده ای که ایجاد می شود شامل جداول مختلف و متعددی است. در مثال بالا ما اشاره کردیم که سایت روکسو برای دوره های آموزشی خود یک جدول به عنوان دوره های آموزشی ایجاد کرده و اطلاعات مختلفی را در آن ذخیره می کند. در همین وبسایت برای لیست کاربران یک جدول دیگر موجود است و همچنین برای مقالات سایت، جدول دیگری تعبیه شده است.

مفهوم ستون و ردیف در جداول

row

هر جدول که در پایگاه داده موجود است دارای چندین ستون و ردیف می باشد.

منظور از ستون، فیلدهایی است که ما به عنوان ورودی برای هر جدول تعیین کرده ایم. برای مثال برای جدول دوره های آموزشی در سایت روکسو ستون های «عنوان دوره»، «مبلغ دوره»، «توضیحات» و... تعیین شده اند.

منظور از ردیف، مقادیری است که به عنوان یک سطر وارد دیتابیس می شوند. برای مثال در جدول دوره های آموزشی سایت روکسو، مشخصات هر دوره آموزشی که به این جدول افزوده می شود ردیف نام دارد.

DBMS چیست؟

بدیهی است که وقتی تصمیم گرفته ایم تا برای نرم افزار خود یک دیتابیس ایجاد کنیم، نیاز است که برای مدیریت آن نیز برنامه ای داشته باشیم.

DBMS مخفف عبارت Database Management System است که ترجمه آن به زبان فارسی می شود: سامانه مدیریت پایگاه داده.

این سیستم یک نرم افزار پیچیده و تکامل یافته است که توسعه و ایجاد آن به صدها نفر متخصص و سال ها تلاش مداوم نیاز دارد.

dbms

معروف ترین نرم افزارهای سیستم مدیریت پایگاه داده عبارتند از:

  • MySQL
  • Microsoft Access
  • Oracle
  • PostgreSQL
  • dBASE
  • FoxPro
  • SQLite
  • IBM DB2
  • LibreOffice Base
  • MariaDB
  • Microsoft SQL Server

به پایان این مقاله آموزشی رسیدیم. در این مقاله سعی کردم تا مفهوم پایگاه داده را به صورت ساده و قابل فهم بیان کنم تا شما همراهان عزیز سایت روکسو بدون اینکه سردرگم و یا با اصطلاحات پیچیده و سخت رو به رو شوید، بتوانید به یک درک اساسی از پایگاه داده برسید و پاسخ این سوال را که «پایگاه داده چیست» به زبان ساده درک کرده باشید.

نویسنده شوید

دیدگاه‌های شما

در این قسمت، به پرسش‌های تخصصی شما درباره‌ی محتوای مقاله پاسخ داده نمی‌شود. سوالات خود را اینجا بپرسید.