آشنایی با مفاهیم برنامه نویسی نامتقارن و AJAX

25 آبان 1398
جاوا اسکریپت Async: آشنایی با مفاهیم برنامه نویسی نامتقارن و AJAX

با سلام به تمام همراهان گرامی روکسو. در این سری از مقالات قرار است در رابطه با کار با API و کار با درخواست های AJAX (شیء XMLHttpRequest و مدل جدیدتر Fetch API) صحبت کنیم. همانطور که می دانید AJAX تکنولوژی است که چندین سال است در عرصه ی تبادلات وب به کار می رود بنابراین یک تکنولوژی با قدمت است اما Fetch API تکنولوژی جدیدتری است که نسبتا به تازگی معرفی شده است. ما با هر دو مورد در این چند مقاله کار خواهیم کرد و خودمان یک کتابخانه ی مخصوص خواهیم ساخت که از هر دو تکنولوژی استفاده خواهد کرد.

برنامه نویسی نامتقارن چیست؟

قبل از این مسائل باید در مورد برنامه نویسی متقارن و نامتقارن صحبت کنیم. ابتدا در مورد برنامه نویسی متقارن (synchronous) صحبت می کنیم. به کد زیر توجه کنید:

posts = loadPostsSync();

// تا زمان دریافت پست ها صبر می کنیم
// سپس با پست ها کار خاصی انجام می دهیم مثلا آن ها را نمایش می دهیم

doTheNextThing(); // این تابع باید صبر کند تا کار تابع قبلی تمام شود

تابع loadPostsSync قرار است چند پست را از یک API (سرور دیگران) بگیرد. ما نمی دانیم که دریافت این پست ها چقدر طول خواهد کشید و ممکن است به دلایل مختلفی (مثلا پایین بودن پهنای باند و...) کارمان طولانی شود. در چنین کدی، برنامه به محض رسیدن به loadPostsSync متوقف می شود و تا زمانی که تمام پست ها دریافت نشده باشد هیچ چیزی اجرا نخواهد شد. به این نوع از کدها Blocking code (کدهای مسدود کننده) نیز می گوییم.

حالا به کد زیر نگاه کنید:

loadPostsAsync (function () {

// تا زمان دریافت پست ها صبر می کنیم
// سپس با پست ها کار خاصی انجام می دهیم مثلا آن ها را نمایش می دهیم

});

doTheNextThing(); // نیازی به صبر کردن برای اتمام کار تابع قبلی نیست

در کد بالا به جای آنکه پست ها را از درون یک تابع متقارن بیرون بکشیم، یک تابع callback را تعریف کرده ایم که این کار را برایمان انجام می دهد ام دیگر نیازی نیست که تابع doTheNextThing صبر کند تا کار آن تمام شود بلکه بی تفاوت به کد قبلی اجرا خواهد شد و بنابراین برنامه ی ما سریع تر خواهد بود. به این نوع برنامه نویسی، برنامه نویسی نامتقارن (asynchronous) می گوییم.

اگر بخواهم چند مثال از برنامه نویسی نامتقارن بزنم می گویم:

  • شیء معروف XMLHttpRequest (قدیمی تر)
  • کتابخانه هایی مثل jQuery و Axios و ... که با درخواست های HTTP سر و کار دارند.
  • ماژول fs (مخفف File System) در js

معمولا سه روش متداول برای مدیریت درخواست های نامتقارن و کار با آن ها وجود دارد:

  • استفاده از Callback ها که قدمتی طولانی دارد.
  • استفاده از Promises که در ES6 معرفی شد.
  • استفاده از Async/Await که بسیار جدیدتر هستند و به ما اجازه می دهند به همان شیوه ی متقارن کد بنویسیم اما در نهایت کدهایمان نامتقارن خواهند بود.

AJAX چیست؟

همانطور که گفتم در این سری از مقالات قرار است با AJAX و همچنین Fetch API کار کنیم. از آنجایی که قرار است با AJAX شروع کنیم بهتر است خلاصه ای از آن بدانیم و بفهمیم که کار آن چیست. AJAX مخفف Asynchronous JavaScript & XML است. جالب است بدانید با آنکه XML در نام AJAX است اما تقریبا هیچ کس از XML استفاده نمی کند و JSON به طور کامل جای آن را گرفته است.

برای درک نحوه ی کار AJAX به تصویر زیر توجه کنید:

نحوه ی کار درخواست های AJAX
نحوه ی کار درخواست های AJAX

همانطور که می بینید یک Client داریم که ما و مرورگر ما است و در طرف دیگر یک سرور خواهیم داشت. اکثر درخواست ها (مانند وارد کردن آدرس سایت در مرورگر) به صورت درخواست های عادی ارسال می شوند که در سمت چپ تصویر با نام Common Requests مشخص شده اند. این درخواست های عادی تمام صفحه را refresh می کنند اما AJAX باعث می شود به جای Refresh شدن کل صفحه فقط قسمتی از آن را ویرایش کنیم.

در مرحله ی اول یک درخواست از سمت جاوا اسکریپت (JS Call) به سمت موتور AJAX ارسال می شود. سپس موتور AJAX با استفاده از شیء XMLHttpRequest درخواست خود را به سمت سرور ارسال می کند. این شیء بخشی از خود مرورگر ما است و بیشتر در مورد آن صحبت خواهیم کرد. در مرحله ی بعد سرور نتیجه ی درخواست شما را معمولا به صورت JSON یا XML برمی گرداند و به موتور AJAX می دهد. موتور AJAX نیز پاسخ را تبدیل به HTML کرده و صفحه ی ما را به روز رسانی می کند.

درخواست های AJAX ممکن است از سرور خودمان باشد (مثلا برای به روز رسانی تعداد لایک ها) و یا از API ها (سرور های دیگران) مثل Google Maps و یا ویجت های اطلاعات هواشناسی و غیره. برخی از این API ها نیاز به احراز هویت دارند (مثلا oAth بسیار مشهور است) که ممکن است زیادی شلوغ شود اما برخی از API ها نیز کاملا باز و در دسترس همگی هستند.

شیء XMLHttpRequest چیست؟

شیء XMLHttpRequest یک API در قالب یک شیء است که در تمام مرورگرها موجود است و متدهای آن توانایی جا به جایی اطلاعات بین سرور و کلاینت را دارند. همچنین XMLHttpRequest با پروتکل های دیگر به جز HTTP نیز کار می کند اما معمولا HTTP مشهورترین و کاربردی ترین آن ها است. توجه داشته باشید که XMLHttpRequest می تواند با متن خالی (رشته های متنی) نیز کار کند و اجباری برای استفاده از JSON و XML نیست اگر چه که کار با متن خالی بسیار سخت خواهد شد.

این شیء پیشرفته ترین روش کار با درخواست های AJAX نیست و بسیاری از برنامه نویسان کار با آن را دوست ندارند (کار با آن کمی خسته کننده و طولانی می شود) به همین دلیل کتابخانه ها و روش های جایگزین متعددی برای کار با درخواست های AJAX ساخته شده است مثل:

  • Fetch API که بخشی از خود مرورگر است.
  • کتابخانه ی Axios
  • کتابخانه ی superagent
  • Node HTTP برای کار با js
  • کتابخانه ی jQuery (که تقریبا از رده خارج شده است و در اصل برای تغییر DOM ساخته شده بود)

کتابخانه های متعدد و زیادی وجود دارند (مثل prototype) اما معمولا مشهورترین آن ها همین مواردی هستند که برایتان لیست کرده ام. حالا که با مفهوم برنامه نویسی نامتقارن و درخواست های AJAX آشنا شده ایم در قسمت بعدی شروع به کار با شیء XMLHttpRequest خواهیم کرد و در قسمت های بعد از آن به سراغ Fetch API نیز می رویم که روشی جدیدتر و به نظر من بهتری است.

تمام فصل‌های سری ترتیبی که روکسو برای مطالعه‌ی دروس سری جاوا اسکریپت نامتقارن توصیه می‌کند:
نویسنده شوید

دیدگاه‌های شما (1 دیدگاه)

در این قسمت، به پرسش‌های تخصصی شما درباره‌ی محتوای مقاله پاسخ داده نمی‌شود. سوالات خود را اینجا بپرسید.

احسان
09 تیر 1399
سلام وقت بخیر ، خسته نباشید مقاله مفیدی بود ... یک سوال داشتم خدمتتون سورس زیر را لطفا ببینید https://jsbin.com/zigimoyuce/2/edit?html,js,console,output در کد بالا من 2 تا تابع داشتم که یکی از آن ها (logMessage) هست که زمان بیشتری میبره تا کد های داخلش اجرا بشه ! و دیگری زود تر ! ، اماکدهای showMessage زود تر از logMessage رندر میشه ، طبق گفته های شما تابع showMessage باید منتظر بمونه تا کار تابع logMessage تمام بشه و بعد اجرا بشه ! ، اما اینطور نیست دلیلش چی هست ؟

در این قسمت، به پرسش‌های تخصصی شما درباره‌ی محتوای مقاله پاسخ داده نمی‌شود. سوالات خود را اینجا بپرسید.